Оскуолабыт бастакы директора
(суруйда 8 кылаас уерэнээччитэ Местникова Варя)

Сыл-хонук ааhан иhэр. Хаhан эрэ бастакы кылааска киирбитим. Эргэ оскуолам барахсан наhаа да улахан, киэн, киhи мунуох курдук этэ. Ол оскуолам тула урут уерэммит о5олор олордубут мастара улаатан, оскуоланы кытта тэннэ кырдьан, куустээх, тымныы тыалтан хаххалаан, араначчылаан улааппыттар. Бу суугунуу хамсыыр мастар ортолоругар мин ийэм, а5ам олордубут хатыннара о5о кулуутун-уеруутун, санатын-инэтин, чугдаарар чуораанын суохтаан, оргууй а5ай сэбирдэхтэринэн сипсиhэн, санаар5ыы тураллар.          
Оскуолабыт таhыгар тутуу элбэх: учууталлар дьиэлэрэ, интернат, мастерской. Бу маны барытын Хатын-Арыы орто оскуолатын бастакы директора Новгородов Владимир Иванович иилээн-са5алаан, сүүрэн-көтөн туттарбыта. Кини аартыгар таЬаарда5а....
                Владимир Иванович быйыл тохсунньу 5 күнүгэр 81-ин туолла. Мин кини туЬунан кыратык кэпсиэхпин ба5арабын.
                Владимир Иванович 1925 сыллаахха Кэбээйи улууЬугар 1 Сииттэ нэЬилиэгэр төрөөбүтэ. 1954 сыллаахха Дьокуускайдаа5ы пединституту бүтэрэн математика учуутала буолбута. Улэлии сылдьан, Магаданнаа5ы педагогическай институту кэтэхтэн уерэнэн бутэрбитэ. 1954 сыллаахха математика уонна физика учууталынан Таба5атаа5ы орто оскуола5а улэлээбитэ. 1968 сыллаахха 1-Хомустаах оскуолатын директора буолбута. Онтон 1969 сылтан Хатын-Арыы оскуолатыгар анаммыта. Ол са5ана оскуола тутуута атахтанан, ер сылларга тутулла сатаан баран, акылаата эмэ5ирэн, улэ5э киирэр туруга суох буолбутун барытын Владимир Иванович сыралаhан оскуоланы саналыы туттарар, 1970 сыл тохсунньутугар үлэ5э киллэттэрбитэ. Мин ийэм кэпсииринэн, бу оскуоланы о5олор наһаа өр күүппүттэр. Оскуола тутуллан, о5олор бэйэлэрин дэриэбинэлэригэр үөрэнэр дьолломмуттар. Ол иннинэ кинилэр чугастаа5ы нэhилиэктэр оскуолаларыгар баран, сорохторо интернакка олорон, сорохторо сатыы сылдьан, үерэнэллэр эбит. А5ыйах сыл иЬинэн Владимир Иванович сыралаах үлэтинэн 50 миэстэлээх интернат, мастерской үлэ5э киирбиттэр. Учууталларыгар 12 квартиралаах дьиэ туттаран, элбэх сана үлэЬит кэлэн, бу дэриэбинэ5э олохсуйбуттара.  Бу дьиэ оччотоо5уга дэриэбинэбитигэр биир бастын көстүүлээх тутуу этэ.
                Выпускниктарга умнуллубат үтүө өйдөбүл - ''Тумачча'' сынньалан лаа5ыра. Бу лаа5ырга сылдьыы, сынньаныы чиэс-бочуот курдук эбит. О5олор төрөөбүт совхозтарыгар 150-200 тонна оту оттоон туттараллара. Ону таЬынан, хортуоппуй олордон,  улахан көмө буолаллара. Лаа5ырга туох баар үлэ о5олор илиилэрин иЬинэн барар эбит. Yрдүк ситиЬиилэрин иЬин, ити сылларга оскуолаттан 5 о5о ВДНХ-5а кыттар чиэЬи ылбыттара. Олор истэригэр мин таайым эмиэ баара.
                Yлэлиир сылларын тухары оскуолабытыгар И.Е.Винокуров аатын инэрэр туhугар элбэх сыратын уурбута. Ол үлэтэ таах хаалбата5а, кини са5алаабыт үлэтин сал5аабыттара. 1995 сыллаахха Саха Президенин М.Е.Николаев укааЬынан оскуолабытыгар биир дойдулаахпыт, беден политическай-общественнай деятель Илья Егорович Винокуров аата инэриллибитэ.
                Бу санаан көрдөххө, элбэх да үлэни ыыппыт эбит. Ити сыллардаа5ы оскуола ситиһиитэ барыта кини аатын кытта сибээстээх.  Ол курдук Хатын-Арыы оскуолатыгар республика5а бастакынан кабинетнай система киирбитэ.  Ол са5ана тыа оскуолатыгар киэн туттар дьоннорбут. Кинилэр ортолоругар Социалистическай Үлэ геройдара, кыайыылаахтара бааллар.  Оскуоланы үөрэнэн бүтэрэллэригэр ити идэлэри баhылаан тахсаллара. Итиниэхэ эмиэ Владимир Иванович өнөтө улахан. Кини о5о оскуоланы бүтэрэн тахсарыгар идэлээх буоларын ситиЬэрэ. Ол иЬин дэриэбинэ5э дьарыга суох мээнэ сылдьар о5о суо5а, уерэххэ киирбэтэллэр да5аны, ханнык ба5арар үлэ5э сыстыгас, дьо5урдаах дьон оскуолаттан тахсаллара.  Владимир Иванович ыраа5ы өтө көрөр киЬи буолара кадрдары кытта үлэтэ көрдөрөр. Ол курдук Хатын-Арыы оскуолатыгар Владимир Иванович 21 выпускнига үлэлии сылдьар.
                Владимир Иванович хас биирдии выпускнигын аатын-суолун, хайдах үөрэммитин кытта өйдүүр, кинилэр олохторун-дьаЬахтарын интэриэЬиргиир. Нэhилиэкпитигэр кинини билбэт киhи суох. О5отуттан кырдьа5аhыгар тиийэ бары ытыктыыллар.
                Оскуолатынан эрэ мунурдаммакка, общественнай улэнэн эмиэ дьарыктанара. Ол курдук Нам улууЬун уерэ5ириитин профсоюЬун председателинэн, Ленскэй сэбиэт депутатынан, лекторынан үлэлээбитэ. Билигин урут бэйэтэ туттарбыт дьиэтигэр олорор. Атын киЬи эбитэ буоллар, куоракка көспүтэ ырааппыт буолуо этэ. Кини бэйэтин туһугар сүүрбэтэх-көппөтөх, барыта дьон-норуот туЬа диэн үлэлээбит-хамсаабыт, бириэмэтин онно анаабыт бэйэтин кэмин дьиннээх геройа буолар.
   Владимир Иванович улэтин правительство медалларынан, бэлиэлэринэн, махтал суруктарынан, грамоталарынан сыаналаабыта. Кини РСФСР норуотун уерэ5ириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара, Нам улууhун Ытык киЬитэ буолар.
                Ытык кырдьа5аспыт билигин да5аны 81 саастаахпын диэн туора турбат, оскуоланы кытта сибээһин быспат. Оскуолабыт бастакы директора Владимир Иванович Новгородов 80 сааһын туолар юбилейыгар үөрэппит о5олоро кэлэн кытаанах доруобуйаны ба5арбыттара уонна кинилэр, бу сааЬырбыт дьон, үөрэппит учууталлара баалларын тухары бэйэлэрин о5о курдук санана сылдьалларын туЬунан истин тылларын эппиттэрэ, алгыс тылларын анаабыттара.
                Ити эппит тыллара, ба5а санаалара Владимир Ивановиһы өр сылларга кынаттаатыннар. Оттон биhиги, сана үйэ ыччата, оскуолабыт бастакы директорын умнубакка, көлүөнэттэн келүөнэ5э тиэрдэр ытык иэстээхпит.